AiRViNe

Cuộc trò chuyện giữa Lâm Na và Nguyễn Tú Hằng diễn ra trong khuôn khổ chương trình lưu trú hợp tác giữa Mạng lưới lưu trú nghệ sĩ Việt Nam (AiRViNe) và Vietnam Art Collection (VAC), với sự tham gia của nghệ sĩ Lâm Na. Phần lớn nội dung được ghi lại từ buổi trò chuyện “Đường về nhà của sinh vật đầu tiên”, diễn ra vào ngày 27/06/2025 tại VAC Hanoi, sau đó được bổ sung và mở rộng qua các cuộc trao đổi trực tiếp tại nhà nghệ sĩ ở Vinh.

Khác với những bài phỏng vấn tập trung vào sản phẩm hay kết quả lưu trú, cuộc trò chuyện này đi ngược vào nguồn cội: ký ức tuổi thơ với những mảnh gốm cổ, người cha sưu tầm hiện vật suốt năm mươi năm, khoảnh khắc gặp người bạn cổ đại trong phiến đá lớn, lần đầu tiên cầm khối đất sét ở Bát Tràng, và cái khoảnh khắc kỳ lạ khi một hiện vật bốn nghìn năm tuổi chảy ra trong lò nung. Từ đó, bài phỏng vấn mở rộng sang những câu hỏi lớn hơn: di sản là gì khi nó không còn nằm trong tủ kính? Dấu vết của con người cổ đại và dấu vết của người nghệ sĩ hôm nay có thể gặp nhau ở đâu? Và tại sao tên triển lãm lại là *Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau*?

Lâm Na không nói nhiều về lý thuyết. Chị nói về đất, về dấu, về bố, về giấc mơ. Nhưng chính qua những mảnh ký ức rất cụ thể ấy mà một thực hành nghệ thuật lạ lùng và nhất quán dần hiện ra: thực hành của một người muốn để lại dấu của mình, đặt nó cạnh dấu của ai đó từ mấy nghìn năm trước, rồi xem chúng có thể nói gì với nhau.

Ảnh: Buổi trò chuyện “Đường về nhà của sinh vật đầu tiên” giữa nghệ sĩ Lâm Na và đại diện AiRViNe – Nguyễn Tú Hằng

—–

AiRViNe: Lâm Na có thể kể lại hành trình đưa mình đến với đất nung không? Nghe nói chị bắt đầu khá muộn với chất liệu này.

Lâm Na: Nó như một dòng sông chảy vậy, các cuộc tiếp diễn cứ nối tiếp nhau khiến mình không thể dừng lại được. Trước đây, thực hành nghệ thuật của mình rất khác — thực sự rất khác. Rồi gần đây, gần như mọi thứ bắt đầu chảy.

Năm 2022, mình được mời tham gia một workshop liên quan đến dự án “Dấu vết”, mình quyết định sẽ không lặp lại những gì quen thuộc. Mình nhớ có một người bạn ngày xưa thường ngồi đập bút vào bàn, âm thanh ấy ám ảnh mình mãi. Anh ấy ngồi trong một căn phòng rất rộng và tối — đó là thời gian mình học ở Thái Lan. Sau khi trở về Vinh, hình ảnh ấy bất giác trở lại. Mình bắt đầu chấm tay lên giấy, ban đầu chỉ khổ nhỏ thôi. Nhưng khi làm workshop lần này, ký ức ấy bỗng ùa về, thôi thúc mình tạo ra một diễn biến trong không gian phòng.

Dấu vân tay ấy đã xuất hiện từ khoảng mười năm trước. Khi làm lại, nó trở thành điều gì đó rất mạnh mẽ đối với mình. Từ đó, “dấu” — cái còn lại, cái lưu giữ trong từng khoảnh khắc — trở thành một từ khóa quan trọng trong thực hành của mình. Và sau này, tất cả những tác phẩm bằng đất nung mình đều nương theo tinh thần ấy.

AiRViNe: Vậy lần đầu tiên Lâm Na “cầm” đến cục đất sét là khi nào?

Lâm Na: Là khi mình đi workshop ở Bát Tràng. Có chú Đức ở Nhà Sàn rủ mọi người trong workshop đi làm gốm. Mình thấy hay nên đồng ý. Nhiều nghệ sĩ khác ở xa không tham gia được nên chỉ còn hai người, bọn mình vẫn quyết định đi. Gọi điện cho chú Đức: “Bọn cháu vẫn đi làm nhé, chứ đang quen tay mà dừng lại thì buồn.” Thế là hai đứa sang Bát Tràng.

Đó là lần đầu tiên mình cầm một cục đất sét. Ở đó cũng có workshop của các cô chú đang làm tượng, làm gốm. Mình thì chẳng có kỹ năng gì về gốm cả, chỉ cảm nhận được chất liệu. Cầm cục đất mới, tự nhiên mình nhớ đến những mảnh gốm cổ ở nhà, những thứ mình đã sống cùng từ nhỏ. Thật ra mình đã muốn làm việc với chúng từ lâu, nhưng chưa có “điểm chạm”.

Khi ấy, mình chợt nghĩ: đất mới và gốm cổ, mới và cũ, có thể gặp nhau ở đây. Trong đầu lóe lên hai chữ “va chạm mềm”. Sau này, “va chạm mềm” chính là mạch nguồn xuyên suốt đến tận bây giờ, mình vẫn bám theo dòng chảy đó.

AiRViNe: “Va chạm mềm” là gặp gỡ giữa đất mới và gốm cổ, nhưng cụ thể hơn, chị dùng những hiện vật nào? Và tại sao lại là hiện vật nguyên thủy?

Lâm Na: Mình dùng rìu đá, mảnh gốm, hiện vật từ các văn hóa Phùng Nguyên, Hòa Bình (Hoabinhian), Sa Huỳnh,… những thứ từ thời tiền sử, cách đây bốn nghìn, thậm chí mười nghìn năm. Đồ nguyên thủy mang trong nó ký ức chung của loài người, của con người nói chung.

Thành ra, mình chỉ xin bố những đồ nguyên thủy. Bố mình thì sưu tập đủ thời kỳ: đồ sứ, đồ gốm các kiểu, nhưng thứ gây ấn tượng mạnh nhất với mình vẫn là đồ nguyên thủy và đồ đất. Đồ đất cũ kết hợp với đất mới. Khi bắt đầu làm, mình chỉ nghĩ đơn giản: “Ồ, dùng cái này để tạo dấu trên đất.”

AiRViNe: Chị nói “dùng cái này để tạo dấu”, nhưng trước đó chị dùng bàn tay, ngón tay, vân tay mình. Sự chuyển biến này diễn ra như thế nào?

Lâm Na: Từ lúc xin đồ của bố về ấy, mình không làm dấu bằng tay mình nữa, mà dùng những công cụ cổ xưa: rìu đá, mảnh gốm, hiện vật từ thời nguyên thủy,… để tạo dấu. Mình nghĩ, dấu của mình cũng là dấu của ai đó, của một nhân vật tiền sử nào đấy, nên nó sẽ có sức mạnh khác, mở ra một cuộc đối thoại giữa cái cũ và cái mới.

Mình quan sát trên các hiện vật cổ, thấy người xưa hay lặp lại những mô-típ như chấm tròn, gạch song song, hay thậm chí là dấu tay, dấu móng tay ấn lên đất nung. Có thể ngày xưa, họ chỉ đơn giản là đếm thời gian, hoặc trang trí theo bản năng. Ví dụ, họ ăn cá, nhìn thấy hình xương cá, thấy đẹp thì vẽ lại luôn, rất tự nhiên.

Mình cũng nghĩ thực hành của mình bây giờ muốn quay trở lại cái sự đơn giản ấy: không vẽ, không phác thảo, không phụ thuộc vào hình hay bố cục, mà chỉ đặt mình trong trạng thái của người cổ đại, để lại “dấu” của mình. Và rồi mình tự hỏi: đây là dấu của ai đó từ bốn nghìn năm trước, còn dấu của mình thì sao? Dấu của mỗi chúng ta là gì? Trong từng khoảnh khắc sống, dấu mà mình để lại là gì? Chính cái suy nghĩ ấy, về “dấu” và sự tiếp nối, mới là điều thôi thúc mình làm nhiều đến vậy, chứ không phải là để có một cái show hay một cái triển lãm.

AiRViNe: Chắc tới giờ vẫn sẽ có nhiều người tò mò: tại sao lại dùng cổ vật — thứ đáng lẽ phải ở trong tủ kính bảo tàng — vào tác phẩm? Lâm Na trả lời câu hỏi đó như thế nào?

Lâm Na: (cười) Mình vẫn nhớ Hằng (người phỏng vấn) từng ngạc nhiên hỏi kiểu “sao chị “ném” đồ cổ vào lò nung thế”, nghe mà mình giật mình phải bảo lại “sao em lại dùng từ “ném” hả trời?” Trong tưởng tượng của Hằng thì mấy món đồ này chắc chỉ nên ở trong bảo tàng, còn việc mình dùng chúng trong tác phẩm thì nghe như thể rất tùy tiện, như là không tôn trọng hiện vật. Nhưng thật ra không phải vậy.

Gia đình mình rất quý những đồ này. Bố mình cất trong tủ, trân trọng lắm, chứ không phải kiểu mang ra ném vào lò đâu. Đến khi Hằng đến nhà rồi thì mới thấy cách mình bày trí, mới thấy rõ là mọi thứ đều được nâng niu. Khi mình bắt đầu sử dụng những đồ cổ này, thật ra chính chất liệu của chúng đã thôi thúc mình. Mình chọn đất là “ổ cứng” để lưu lại các dấu vết; nó chuyển động theo thời gian, sống lâu hơn cả mình. Thứ nhất là đất. Thứ hai là các đồ nguyên thủy.

Và mình có một ấn tượng rất mạnh từ hồi còn nhỏ: mình đã từng gặp một người cổ đại thật, bằng xương bằng thịt. Bạn ấy nằm trong một khối, và xung quanh là những đồ vật, trang sức của bạn ấy. Lúc đó mình không sợ, thật sự không hề sợ. Lần đầu tiên mình thấy rõ là: à, bên trong xương da thịt của con người là như thế. Kể từ khoảnh khắc ấy, trong mình đã có một thôi thúc. Mãi đến mười năm sau, khi “gặp đất” thì mình mới liên tưởng lại.

Ảnh: Bố của Lâm Na – Nhà sưu tập cổ vật Nguyễn Quyết Thắng tại tư gia.

AiRViNe: Lâm Na có thể kể về cái khoảnh khắc đưa cổ vật vào lò nung lần đầu tiên không?

Lâm Na: Ngay sau khi nảy ra ý tưởng đó, mình về Vinh để lấy những món đồ gốm cổ ở nhà, rồi bắt đầu chuỗi ngày làm việc liên tục. Kết quả là có đến vài trăm tác phẩm đất nung ra đời từ hành trình ấy.

Lúc đầu mình vẫn chưa nghĩ là sẽ nung nó. Nhưng sau đó mình bỏ nó vào lò luôn. Một số cái mình cho vào lò ngay, mà cũng chưa nghĩ nhiều đâu. Nhưng khi ra lò rồi thì kiểu như vỡ òa luôn, vì có rất nhiều trạng thái của vật chất: có cái qua lửa mới lộ ra bản chất thật của nó, có cái giữ nguyên hình dạng, có cái lại chảy ra. Nó chảy là vì trong đó có kim loại, chảy ra một miếng đen thui.

Mình nghĩ ngay: “Trời ơi, bốn nghìn năm chảy ra à? Làm sao mà bốn nghìn năm lại có thể chảy ra được?” Cảm giác thật kinh khủng, cực kỳ mạnh. Nếu như mình không tác động gì đến nó, nó sẽ mãi nằm trong hang, không ai biết đến. Tự nhiên, chỉ vì một thao tác thôi, một cái ý niệm, một hành động rất nhỏ của con người, mà nó biến đổi: cho vào lò, rồi bốn nghìn năm ấy bỗng chảy ra, hoặc biến mất, hoặc như là bốc hơi.

Tức là, không ai biết trước được. Những dấu này, chính những miếng đen thui ấy, được tạo ra như thế nào? Dấu của nó thì còn, nhưng bản thân nó thì mất rồi. Có cái giữ được hình, có cái mất hình, đủ kiểu. Những điều đó thật sự khiến mình bị “ghim” lại, kiểu như bừng tỉnh ra rất nhiều thứ.

Nó nhắc nhở chúng ta về một vòng tuần hoàn, một chu kỳ nào đó, luôn luôn tồn tại một chu kỳ. Kiểu như con người cứ bị cuốn vào vòng xoáy cuộc đời mà không nghĩ đến điều gì chung hơn.

AiRViNe: Khi tương tác với hiện vật, chị có cảm giác như đang cộng tác với người đã tạo ra chúng không?

Lâm Na: Có chứ, vì mình sẽ không nghĩ nó chỉ là một cổ vật. Mình nghĩ về lịch sử, nhưng đồng thời mình cảm nhận nó như một nhân chứng. Nó có cảm thức của con người trong đó.

Khi mình tương tác với nó, mình cảm giác như đang nói chuyện với một người đã sống từ rất, rất lâu rồi. Họ và mình cùng sử dụng những đồ vật ấy. Bản thân chất liệu đó, nó đã có chiều sâu rồi, đã chứa rất nhiều lớp ý nghĩa của riêng nó. Mình chỉ cần đem nó đến, đặt nó vào một “sinh thể” mới, thì tự nó sẽ có không gian, có cơ hội để nói lên câu chuyện của chính nó.

Thậm chí, lời nói của mình đôi khi trở nên vô nghĩa. Như mình từng nói, “thứ gì của ngày hôm qua thì đã qua rồi, còn ngày mai thì chưa tới.” Nhưng những thứ tồn tại hàng nghìn năm như thế, làm sao mình có thể nói thành lời được? Vì thế, mình nghĩ rằng nghệ thuật thị giác hay nghệ thuật đương đại chính là một phương thức, một hình thức vượt lên trên ngôn từ. Nó cho di sản được chuyển động theo cách của riêng nó, thông qua nghệ thuật đương đại.

Ảnh: Buổi trò chuyện “Đường về nhà của sinh vật đầu tiên” giữa nghệ sĩ Lâm Na và đại diện AiRViNe – Nguyễn Tú Hằng

AiRViNe: “Di sản được chuyển động” — chị có thể nói thêm về điều này? Chị thấy vai trò của nghệ thuật đương đại đối với di sản là gì?

Lâm Na: Mình nghĩ, khi di sản được nghệ thuật đương đại trao cho một không gian của cảm xúc và tư duy, thì chính nó sẽ gợi ra cho chúng ta nhiều câu hỏi hơn. Mình muốn người xem không chỉ nhìn những hiện vật ấy theo hướng lịch sử hay khảo cổ, mà hãy đặt nó vào một diễn biến đang tiếp tục. Để nó có thể được cọ xát với hiện đại, để nó không chỉ nằm yên trong tủ kính, mà vẫn chuyển động, tiếp diễn.

Cái đó mình nghĩ  chính là vai trò của nghệ thuật đương đại: minh chứng rằng di sản vẫn có thể sống, có thể tiếp tục được cảm nhận trong hiện tại.

AiRViNe: Việc đặt tên tác phẩm của chị: “Sinh vật đầu tiên”, “Vùng đất đầu tiên”, “Đã từng tiếp diễn”… cũng rất thú vị, nó gợi nhắc đến một hành trình như kỳ vĩ và cổ đại. Tại sao lại có những cái tên như vậy?

Lâm Na: Tất cả các tác phẩm của mình, khi mình đặt những món đồ đó vào một vùng đất mới, mình đều đặt cho nó những cái tên như “sinh vật đầu tiên”, “vùng đất đầu tiên”, hay “đã từng tiếp diễn”. Vì mình mong người xem không chỉ nhìn những hiện vật ấy theo hướng lịch sử hay khảo cổ, mà hãy đặt nó vào một diễn biến đang tiếp tục. Để nó có thể được cọ xát với hiện đại, để nó không chỉ nằm yên trong tủ kính. “Sinh vật đầu tiên” — nó là sự khởi đầu, là cái mới. Nó mang cảm giác tái sinh, bắt đầu lại từ đầu, như một vòng luân hồi.

AiRViNe: Còn mở xưởng tại VAC lần này: “Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau”?

Lâm Na: Cái này có một câu chuyện rất đặc biệt. Và cũng hơi hài hài một tí.

Mình nhìn những cái hiện vật này thấy rất có dấu ấn của con người nguyên thủy mấy nghìn năm. Hôm trước mình còn đùa là, bây giờ chắc phải lên một “level” mới — triệu năm đi. Đợt này làm thân cây hóa thạch mà, hóa thạch thì hàng trăm triệu năm. Hàng trăm triệu năm thì gần như ngoài sức tưởng tượng rồi.

Tình cờ, mình cũng lại có được một đàn bọ cánh cứng, mà nó cũng là hóa thạch đấy. Cái cây và bọ cánh cứng, biết đâu ngày xưa cả khu rừng ấy bây giờ chỉ còn sót lại hai thứ đó thôi. Biết đâu con bọ cánh cứng ấy đã từng sinh tồn trong chính cái cây ấy chẳng hạn. Tự nhiên chúng gặp nhau ở đây: một cái chạm mà phải mấy nghìn năm mới có một lần chẳng hạn.

Nhưng thực ra, điểm khởi phát chính là một giấc mơ của bố mình. Từ cách đây mấy năm rồi. Thường thì bố mình hay mơ, nhưng ngủ dậy thì không nhớ gì cả. Có cái giấc mơ này là bố cứ nhớ mãi, còn ghi vào sổ, vì nó cứ lặp lại mấy lần.

Ngày xưa, nhà bố ở quê Nam Đàn, gần nhà Bác Hồ. Nhưng từ thời thanh niên, bố đã chuyển xuống Vinh, sống ở thành phố. Bố luôn nhớ về căn nhà cũ trên quê. Trong giấc mơ đó, bố thấy mình ra vườn ở nhà quê, đào được một hòn đá. Khi đào lên, mẹ ở trong nhà nói vọng ra: “Bẩn đấy con, rêu phong các thứ, con rửa đi cho sạch.” Sau khi bố mang vào rửa thì lộ ra dòng chữ: Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau.

Bố mình cũng làm đồ cổ và hay đọc chữ Nho, nên nhận ra đó là chữ Hán. Cái giấc mơ ấy, bố kể từ lâu rồi mà thỉnh thoảng vẫn nhắc lại. Sau này, khi mình nghĩ đến việc làm thân cây và cả đống thư — những lá thư hàng triệu năm — thì mình lại nhớ tới câu nói ấy. Vậy là mình đặt tên tác phẩm là Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau.

Cảm giác nó rất là lâu, nhưng cũng có thể chỉ là mới đây thôi. Cảm giác như kiểu rất là mừng  “ôi, gặp lại nhau rồi!” và biết đâu, nó có thể gợi lên điều gì đó khiến người xem cảm thấy gần gũi.

Ảnh: Mở xưởng của Lâm Na “Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau” trong kỳ lưu trú tại VAC thuộc chương trình AiRViNe #03 x Vietnam Art Collection

AiRViNe: Cảm giác như Lâm Na đã tiếp xúc với đất cả đời mà không nhận ra. Chị có thấy vậy không?

Lâm Na: Ừ, thật ra vẫn nhận ra đấy. Vì thỉnh thoảng mình viết cái gì đó, mình không nhớ đâu, nhưng Facebook lại nhắc “mười năm trước chị đã nói về nguyên thủy”, thế là nhận ra, à, hình như mình đã chạm vào nó từ lâu rồi.

AiRViNe: Lâm Na lớn lên trong một gia đình mà bố là người sưu tầm cổ vật suốt năm mươi năm. Điều đó ảnh hưởng đến chị như thế nào, theo chị nhìn lại?

Lâm Na: Mình được sống trong môi trường đó một cách rất tự nhiên. Bố mình không chỉ sưu tập: ông phân nhóm, làm đế gỗ, trưng bày như một bảo tàng mini. Ngay cả quặng đá nhỏ, chỉ chừng năm bảy centimet, ông cũng làm đế riêng. Ý thức đó ông duy trì suốt năm mươi năm.

Và ông không chỉ sưu tập đồ đẹp. Ông hiểu từng hiện vật theo cách riêng của mình. Ông từng nói với mình từ hồi mình còn học cấp một rằng thuyết tiến hóa của Darwin là sai, vì ông tìm được những cổ vật cho thấy vượn không thể nào tiến hóa thành người. Ông nói rất tự nhiên, như người đã tự thân trải nghiệm thực tế chứ không phải lý thuyết suông. Hay ông kể về những đồng xu cổ. Bình thường người đào cổ vật hay đựng đồng xu trong hũ, rồi đập hũ ra để lấy tiền bán. Nhưng ông là người đầu tiên tiên phong bảo: “Đừng đập hũ nữa. Cứ để nguyên hũ mà bán.” Vì bản thân cái hũ cũng thể hiện địa vị xã hội: nhà nghèo thì hũ nhỏ, nhà giàu thì hũ to. Cái hũ, vì thế, cũng rất quan trọng.

Chính môi trường ấy tạo ra một thái độ với hiện vật rất khác với người thường. Khi mình lớn lên, mình không nhìn cổ vật như thứ gì thiêng liêng không được chạm — mình sống cùng chúng. Thái độ ấy, mình nghĩ, giải thích được tại sao mình có thể đặt chúng vào lò nung mà không thấy có gì mâu thuẫn.

AiRViNe: Bố mình có xót không, khi Lâm Na mang đồ ông sưu tầm ra làm tác phẩm?

Lâm Na: Bố mình cũng có kể là ngày trước cũng xót lắm, nhưng sau lại nghĩ đến thuyết vật chất. Ông giải thích rằng, nếu coi vật chất chỉ là sự biến đổi về hình dạng, kích thước, hay trạng thái của các phân tử, nguyên tử trong đồ vật, thì cách mà mình gìn giữ và chuyển hóa cổ vật cũng là một hình thức bảo tồn rất thú vị — theo cách của riêng mình.

Mình cũng nghĩ vậy. Bản thân đất đã gợi lên tính nguyên thủy rồi. Đất là vật chất đầu tiên, trước khi có tất cả mọi thứ, đất là khởi đầu. Và khi chúng ta biến mất, có lẽ đất cũng sẽ là thứ cuối cùng còn lại. Dấu của những thứ khác thì còn, nhưng bản thân chúng thì mất rồi — và sẽ đi đến đâu nữa thì không ai biết được.

AiRViNe: Nhìn lại hành trình từ những dấu vân tay trên tường đến đất nung, đến hiện vật tiền sử, đến cây hóa thạch, Lâm Na thấy mình đang đi đến đâu?

Lâm Na: Mình thấy mình đang mở rộng khung thời gian. Nếu ban đầu là bốn nghìn năm, thì bây giờ là hàng trăm triệu năm với hóa thạch. Cái khung thời gian cứ rộng ra mãi.

Nhưng điều quan trọng hơn, với mình, là cái sự tiếp diễn ấy. “Đã từng tiếp diễn”: mình muốn làm những tác phẩm đang tiếp tục sống qua hàng triệu hàng nghìn năm ấy.

Ảnh: Mở xưởng của Lâm Na “Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau” trong kỳ lưu trú tại VAC thuộc chương trình AiRViNe #03 x Vietnam Art Collection

Tổng quan

Lâm Na không tự nhận mình là người làm việc với di sản, dù tác phẩm của chị buộc người xem phải nhìn lại những câu hỏi căn bản về bảo tồn, về giá trị, về ý nghĩa của hiện vật khi nó được đặt vào một ngữ cảnh mới. Với chị, mọi thứ bắt đầu từ “dấu” — và sự tiếp diễn. Không phải khôi phục hay bảo tồn, mà là tiếp nối: đặt dấu của mình cạnh dấu của ai đó từ mấy nghìn năm trước, rồi để lửa quyết định điều gì còn lại.

Điều đáng chú ý là thực hành ấy không đến từ nghiên cứu học thuật, mà từ một môi trường sống cụ thể: ngôi nhà ở Vinh với những tủ hiện vật của người cha, những câu chuyện ngày bé về văn hóa Phùng Nguyên, giấc mơ về hòn đá có khắc chữ của bố. Tác phẩm của Lâm Na, theo nghĩa đó, là sự lắng đọng của tất cả những điều ấy, chứ không phải kết quả của một ý định thuần nghệ thuật từ trước.

Và có lẽ đó chính là lý do vì sao, khi đứng trước những tác phẩm đất nung của chị, người xem có thể vừa thấy quen, vừa thấy xa lạ, như đang gặp lại điều gì đó mà mình đã biết nhưng chưa bao giờ nhìn thấy thật rõ ràng.

Người phỏng vấn: Nguyễn Tú Hằng

Biên tập: AiRViNe

—–

Về nghệ sĩ: Lâm Na sinh năm 1987 tại Vinh. Cô tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Huế năm 2011 và Đại học Mahasarakham (Thái Lan) năm 2014. Thực hành của Lâm Na trải dài qua nhiều chất liệu, nhưng cô thực sự bắt đầu tập trung khám phá đất nung từ năm 2022. Với Lâm Na, “đất dường như duy trì trạng thái im lặng, âm thầm tiếp nhận mọi thứ và không ngừng chuyển hóa.” Đất can đảm tiếp nhận những điều dữ dội nhất một cách dịu êm, đồng thời cảm hóa và lay động cô bằng chính lòng can đảm sâu sắc ấy.

Bên cạnh triển lãm cá nhân đầu tay *Đã từng – Tiếp diễn* (2023) tại Hanoi Studio Gallery, Lâm Na tích cực tham gia các triển lãm nhóm và dự án nghệ thuật, trong đó có triển lãm *The Grapevine Selection | Lựa chọn của Grapevine* do Hanoi Grapevine tổ chức năm 2015 và năm 2024.

Trong kỳ lưu trú tại VAC thuộc chương trình AiRViNe #03 x Vietnam Art Collection, Lâm Na tiếp tục khám phá đối thoại giữa những đứt gãy xuyên thời đại, giữa thực hành hiện tại và trước đây, kiến tạo diễn ngôn về mạch thời gian mới của cá thể như một chứng nhân của loài người. Chương trình mở xưởng “Mấy mươi năm rồi mới gặp lại nhau” diễn ra tại VAC Hanoi trong tháng 6/2025.

Ảnh: AiRViNe cùng Lâm Na và bố (nhà sưu tập cổ vật Nguyễn Quyết Thắng) tại tư gia ở Vinh.